
|
|
|
Rekeningschema
|
|
 |
Studiedagen Rekeningschema en Kostentoerekening
Probleemstelling
Het huidige rekeningschema en de jaarrekening zijn voor een groot deel gericht op interne berichtgeving en op beheersniveau. Voor zover er inzicht in de productie wordt gegeven bestaat dat voornamelijk uit rechte tellingen. Wat ontbreekt is een koppeling doelen en middelen en een relatie naar de effecten van voorgenomen beleid, resp de inzet van middelen. Op lokaal niveau en intern is daar wel een mouw aan te passen, maar daarmee wordt landelijke vergelijking onmogelijk. Juist aan landelijk vergelijkbare cijfers is een grote behoefte.
Een landelijk model is zeker het nastreven waard. Het rapport Meijer maakt duidelijk dat er weinig cijfers zijn die inzicht geven in de kostenverhoudingen. Door dat gebrekkige inzicht is het ook moeilijk te kwantificeren wat voor aanpassing van het beleid nodig is. Daarom heeft de Vereniging NBLC de werkgroep Rekeningschema in het leven geroepen, die de opdracht heeft een voorstel voor kostentoerekening aan ledenvergadering voor te bereiden.
Uitwerking
Bibliotheken maken woelige tijden door. Overheden stellen zich meer op als opdrachtgever en verwachten een modernisering van de bibliotheken gericht op diensten aan burgers. Openbare bibliotheken streven ernaar om op effectieve manier cultuurproducten en informatie beschikbaar te stellen. Daarbij stuiten ze op problemen:
- achterstand in de ontwikkeling van digitale diensten,
- te eenzijdig ontwikkelde deskundigheid van het bibliotheekpersoneel en
- een vrij structureel tekort aan geld, ofwel een tekort aan aandacht voor de problematiek van de lokale of provinciale overheden.
De commissie Meijer met haar rapport Open poort tot kennis ziet hier uitdagingen in. Als bibliotheken de cultuuromslag naar een moderne bibliotheek kunnen maken, nemen zij de behoeften van (potentile) gebruikersgroepen als uitgangspunt en vergroten ze daarmee hun publieksbereik. Ze kunnen nieuwe doelgroepen trekken en nieuwe (culturele) activiteiten ontplooien. Een invulling van het 'cultureel ondernemerschap'. Als bibliotheken hiervoor de middelen krijgen, zo meent de commissie, dan moet deze omslag lukken.
Geld en aandacht
Het lijkt een vicieuze cirkel. Enerzijds uit de overheid zich kritisch over de effectiviteit van het bibliotheekwerk, omdat bibliothecarissen nog te veel aanbodsgericht denken en zich niet ontpoppen tot d vormgevers van het publieke terrein van de digitale gemeenschap. Anderzijds klagen bibliothecarissen over het gebrek van belangstelling van de overheid voor noodzakelijke investeringen in deze branche.
De commissie Meijer geeft echter een duidelijk suggestie voor de oplossing. Kort samengevat valt te lezen: wees transparant, stel prioriteiten, ontwikkel daarmee een draagvlak voor een gezamenlijk beleid en investeer eensgezind.
Transparantie
Meijer is duidelijk. De commissie vindt de informatie over en binnen de branche zeer gebrekkig. Ze treft weinig actueel vergelijkend cijfermateriaal aan. Moderne instrumenten als benchmarking zijn daardoor moeilijk toe te passen. Dit ontbreken van cruciale informatie zorgt ervoor dat de gemeenten bibliotheken als weinig transparant ervaren. Een ander gevolg hiervan is dat het "lerend vermogen" van bibliotheken beperkt blijft. Dat moeten bibliotheken zich aantrekken als medevormgevers van het levenslang leren.
Werken aan transparantie is dus de boodschap.
Draagvlak
De gewenste transparantie maakt het nodig de kerntaken zoals gedefinieerd door Meijer op te pakken en deze professioneel te ondersteunen door middel van management, marketing, productontwikkeling en ict. Deze functies worden door de reguliere gemeentelijke subsidie mogelijk gemaakt. Daarmee kan de bibliotheek het gezamenlijk gedragen beleid realiseren. Het vertrouwen van de overheid groeit wanneer de bibliotheek haar kerntaken uitstekend uitvoert. Dan ontstaat er politiek draagvlak voor eventuele uitbreiding van de opgedragen taken.
Ondernemerschap
En dan komt het cultureel ondernemerschap om de hoek kijken. De ene bibliotheek blijft zich concentreren op de kerntaken, terwijl de andere aan de slag gaat met diensten voor scholen, voor het gemeentehuis of voor bedrijven. Deze diensten leveren extra middelen op, hoewel meestal niet structureel van aard.
Resultaatgerichte werkwijze
In de ontwikkeling naar de moderne bibliotheek is een resultaatgerichte werkwijze onontbeerlijk. Daarbij kunnen ondoorzichtige begrotingen of prestatie-indicatoren als aantal leden en uitleningen niet langer maatgevend zijn. Het instrumentarium verdient aanscherping om het bibliotheekmanagement van dienst te kunnen zijn. Kijkend naar de behoefte aan benchmarking en ter stimulering van het lerend vermogen van bibliotheken kan het dan ook bijna niet anders dan dat bibliotheken proberen met een redelijk uniform instrument deze ontwikkeling in te gaan.
Studiedag
Het instrumentarium bestaat onder andere uit een methode voor kostentoerekening. Het onderwerp is op de ledenvergadering al enkele malen aan de orde geweest, nu is het zover dat een uitwerking ter discussie kan worden voorgelegd. Daarom nodigen wij u uit om op n van de studieochtenden op 29 resp. 31 oktober aanwezig te zijn.
Tijdens deze studiedagen zal het model dat de werkgroep Nieuw Rekeningschema in samenwerking met het veld heeft ontwikkeld, toegelicht worden. Er zijn drie sprekers:
- de heer Koos van Dijken van Bureau IOO,
- de heer Kees Hamann van OB Vlissingen en
- de heer Bas Pool van de OBD.
Op de studiedag stelt Koos van Dijken de bestuurlijke/beleidsmatige aspecten aan de orde. Kees Hamann gaat vanuit zijn ervaring in Vlissingen in op de praktische problemen die men bij de invoering zou kunnen ontmoeten en op het resultaat dat hij in Vlissingen met kostentoerekening heeft bereikt. Tenslotte volgt een demonstratie van het beoogde model.
De deelnemer aan de studiedag krijgt inzicht in de vorderingen van de werkgroep en draagt, door de discussie in de studiebijeenkomst bij tot verdere aanscherping daarvan.
De studiedagen vinden plaats op:
- Dinsdag 29 oktober van 10.00-13.00 uur in de Statenzaal te Zwolle
- 31 oktober van 10.00-13.00 in het bibliotheektheater te Rotterdam.
Op de studieochtenden is het voorstel van de werkgroep voor het rekenmodel voor de deelnemers beschikbaar.
Kosten
Er worden geen kosten in rekening gebracht. Voor koffie en thee wordt gezorgd, maar voor zover gewenst dient u de lunch zelf te regelen.
Aanmelding
Inschrijvingen vinden plaats via het Cursusbureau van de Vereniging. Klik op Cursusbureau. Rechtsonder vind u daar de optie 'aanmelding'.
Locatie
29 oktober 10.00 uur
Statenzaal, Zwolle
(te bereiken langs de achterzijde van de openbare Bibliotheek Zwolle)
Tel: 038 - 421 72 78
31 oktober 10.00 uur
Bibliotheektheater, Blaak, Rotterdam
(bij NS station Blaak)
Tel: 010 - 281 61 00
| |
|
|