|
|
|
OB-vernieuwing
|
|
 |
Wat wordt verstaan onder de basisbibliotheek?
Klik rechtsboven voor de voorgaande tekst als Word document, inclusief een overzicht van de kernfuncties van de basisbibliotheek.
De basisbibliotheek is een nieuw begrip, voortgekomen uit het advies van de Commissie Meijer. Het is een zelfstandige bibliotheekorganisatie die in een of meerdere gemeenten, een of meerdere bibliotheekvoorzieningen aanbiedt. Alhoewel het op eerste gezicht alleen een ander woord voor hetzelfde aanbod lijkt te zijn en het niet de bedoeling is het aantal bibliotheken te verminderen, zijn er wel degelijk verschillen.
1. Het verzorgingsgebied
Een minimum aantal inwoners voor het verzorgingsgebied van n basisbibliotheek is 35.000; het optimale aantal ligt ergens tussen 35.000 en 80.000 in. Bibliotheekvoorzieningen met een kleiner verzorgingsgebied moeten met andere bibliotheekvoorzieningen fuseren. Indien het gebied veel groter is, moeten er meerdere basisbibliotheken worden opgericht. Het aantal bibliotheekvoorzieningen per basisbibliotheek is afhankelijk van de grootte en de samenstelling het verzorgingsgebied. Indien er meerdere gemeenten of woonkernen binnen vallen, zal er waarschijnlijk ook behoefte zijn aan meerdere bibliotheekvoorzieningen. Dat kunnen zowel bibliotheekbussen als vestigingen zijn.
2. De lokale aansturing
De gemeente wordt de belangrijkste opdrachtgever en subsidieverstrekker voor de nieuwe bibliotheek. De basisbibliotheek wordt aangestuurd vanuit de gemeente waaronder het valt. Indien een basisbibliotheek onder meerdere gemeenten valt, zal dit in overleg tussen deze gemeenten moeten gebeuren. Er is sprake van een professionele opdrachtgever opdrachtnemer relatie, waarbij door de gemeente rechtstreeks een contract wordt afgesloten met de bibliotheek. Door de directe relatie tussen gemeente en basisbibliotheek wordt een snelle en doeltreffende wijze van werken gestimuleerd en wordt de bestuurlijke betrokkenheid vanuit de gemeente met de bibliotheek versterkt.
3. De lokale betrokkenheid
Door de regionale/lokale verankering, is de basisbibliotheek goed op de hoogte van de karakteristieken van het verzorgingsgebied (gebruikers en potentile gebruikers) waardoor zij in staat is zelfstandig beleid te formuleren. Door deze lokale verankering kunnen basisbibliotheken ook intensief gaan samenwerken met elkaar en met andere culturele, educatieve en maatschappelijke organisaties in de regio. Bibliotheek moet belangrijke component van lokale, culturele, educatieve en maatschappelijke infrastructuur worden.
4. Kernfuncties
Elke basisbibliotheek moet zelfstandig een aantal kernfuncties vervullen. Deze kernfuncties zijn onder te verdelen in inhoudelijke en ondersteunende kernfuncties.
De inhoudelijke kernfuncties zijn:
Het opbouwen en beheren van de collectie
Het beschikbaar stellen van informatie
Het uitlenen van media
Het beheren van ledenadministratie of gebruikersadministratie
De ondersteunende kernfuncties
Beleidsontwikkeling en beheer
Marktontwikkeling en beheer
Productontwikkeling en beheer
Systeemontwikkeling en beheer
5. Minimale prestatie-eisen
Er worden landelijk minimum prestatie-eisen geformuleerd waaraan een basisbibliotheek moet voldoen: een minimale openstelling, het aanbod van kernfuncties, een minimale professionele bezetting en een eigen bibliotheekbeleid waarin het minimum aan dienstverlening en een vastgesteld kwaliteitsniveau worden geformuleerd. Aan de gemeente wordt gevraagd in ieder geval dit minimum prestatieniveau te subsidiren.
6. Kwaliteitszorg en certificering
Er moet een dwingend en samenhangend systeem van kwaliteitszorg en certificering komen. Het prestatieniveau van de bibliotheek moet periodiek hieraan getoetst worden en vergeleken worden met andere basisbibliotheken, zodat de gemeente en bibliotheek inzicht krijgen in hoe de basisbibliotheek het landelijk gezien doet.
7. Efficiency door samenwerking bij back-office taken
Er moet een intensievere samenwerking tussen bibliotheken komen, waarbij iedere basisbibliotheek kan kiezen voor een optimale organisatie van haar diverse taken. Uitgangspunt daarbij is dat de basisbibliotheek zo groot als nodig en zo klein als mogelijk moet zijn. Bij de kernfuncties van de basisbibliotheken kan een onderscheid gemaakt worden tussen front- en backoffice taken. De frontoffice taken moeten uitgevoerd worden in elke bibliotheekvoorziening waar de directe dienstverlening aan de gebruiker plaatsvindt. De backoffice taken maken de directe dienstverlening weliswaar mogelijk, maar hoeven niet in elke bibliotheekvoorziening te worden uitgevoerd. De basisbibliotheek kan deze functies zelf uitvoeren, uitbesteden aan een regionaal facilitair bibliotheekbedrijf of PBC of deze functies in samenwerking met andere basisbibliotheken oppakken.
8. Vraag/wens van consument centraal
In de werkwijze van de basisbibliotheken moet de vraag en/of wens van de consument centraal komen te staan. Dit kunnen zowel bestaande als nog niet bestaande klanten zijn. Om inzicht te krijgen in deze doelgroepen kan gebruik gemaakt worden van marktonderzoektechnieken.
9. Aanvullende afspraken over aanvullende functies
Naast de genoemde kernfuncties kunnen ook een aantal aanvullende functies voor de basisbibliotheken worden geformuleerd. Voor deze aanvullende taken moeten met de gemeente of gemeenten in het verzorgingsgebied van de basisbibliotheek of met derden afzonderlijke financile afspraken worden gemaakt.
Aanvullende functies kunnen bijvoorbeeld zijn:
- Aanbieden van overheids- en publieksinformatie
- Conserveren en ontsluiten van schriftelijk cultureel erfgoed
- Leveren van diensten voor specifieke gebruikersgroepen, zoals bijvoorbeeld:
- Beheren van collecties op scholen, tehuizen of instellingen
- Begeleiden leerlingen (Media en informatie-educatie)
- Adviseren en begeleiden van docenten
- Uitvoeren programmas op gebied van leesbevordering en achterstandsbestrijding
- Organiseren culturele en educatieve activiteiten
- Vormgeven van ontmoetingsfunctie in het verzorgingsgebied
- Verlenen van diensten aan bedrijven
- Samenwerken met overheid, culturele, educatieve en/of welzijnsinstellingen ten behoeve van bovenstaande diensten
10. Landelijke ondersteuning door branchevereniging
De basisbibliotheken worden bij hun werkzaamheden gesteund door een branchevereniging. Deze branchevereniging verzorgt:
- de belangenbehartiging
- het tot stand komen van collectieve producten en diensten
- het ontwikkelen van ICT-diensten
- Centraal ICT-protocollen en standaarden die decentraal flexibel kunnen worden uitgevoerd
- Een landelijk dekkend netwerk komen, zodat ook in de kleinste vestigingen sprake is van een volwaardige ICT-voorziening met inbegrip van internetverbindingen
- ICT-applicaties voor de kernfuncties
- Nieuwe ICT-diensten
Nieuwe digitale diensten moeten ontwikkeld c.q. aangeschaft en ingevoerd worden
het onderhouden van internationale en wetenschappelijke netwerken
het ontwikkelen van een stelsel van kwaliteitszorg
de beroepsontwikkeling
de opleiding en professionalisering
het ontwikkelen van marktbeleid
het opstellen en uitvoeren van landelijke promotie- en communicatiebeleid
11. Meer personeel en veranderende beroepstructuur
Om aan deze nieuwe organisatie-eisen te gaan voldoen, moet de personele capaciteit van de meeste bibliotheken worden uitgebreid en de beroepenstructuur gewijzigd en aangevuld met hoogwaardige functies om toegerust te zijn om de nieuwe en vraaggestuurde diensten te ontwikkelen en te onderhouden.
Er moet een nieuw type HBO-medewerkers worden aangenomen voor nieuwe vormen van dienstverlening (nieuwe beroepskwalificaties)
Er is een ander type vrijwilliger nodig
Er is een grotere diversiteit in leeftijd, geslacht, cultuur en etniciteit van personeel nodig om de open mind van medewerkers te garanderen.
Huidige medewerkers moeten worden getraind en omgeschoold.
Ook moet er managementcapaciteit worden vrijgemaakt om het herstructureringsproces voldoende aandacht en prioriteit te kunnen geven.
| |
basisbibliotheek.doc
|
|
